ΑναζήτησηΕπικοινωνίαTwitterFacebook
Είστε εδώ Αρχική Άρθρα Ποντιακή Παράδοση Τα Θεοφάνεια στον Πόντο

Τα Θεοφάνεια στον Πόντο

print
email

Ο Αγιασμός των υδάτων

Των Φώτων στον Πόντο
- Τα Φώτα ή Θεοφάνεια ήταν και είναι μια από τις πιο λαμπρές γιορτές της Χριστιανοσύνης. Με τη γιορτή αυτή έκλεινε το Δωδεκαήμερο. «Σ’ έμπαν είν’ τα κάλαντα και σ’ έξ’ τα Φώτα...» δηλαδή στην είσοδο του Ιανουαρίου είναι η Πρωτοχρονιά και στις έξι τα Θεοφάνεια.

Στην Αμισό, Ινέπολη, Οινόη, Σούρμενα λέγανε το Φώτισμα, στην Κερασούντα, Κοτύωρα, Σάντα, Τραπεζούντα λέγανε το Φώτιγμαν και στη Χαλδία το Φώτιμαν.

Στις 5 Ιανουαρίου, παραμονή των φώτων γινόταν ο Αγιασμός των υδάτων, μόνο μέσα στην εκκλησία...

 

Επάνω σε μια εξέδρα στολισμένη με κλαδιά. Κατόπιν ο παπάς γυρνούσε στα σπίτια και τ’ Αγνίαζε, ψάλλοντας το τροπάριο «Εν Ιορδάνη...», ενώ οι πιστοί έριχναν κέρματα «απές σο παρχάτσ’», που κρατούσε ένας μικρός, που συνόδευε τον παπά.

Στον Πόντο έλεγαν σχετικά ότι αυτή την ημέρα, στον Ιορδάνη ποταμό, άνοιξε ο ουρανός και το Άγιο Φως κατέβηκε σαν πουλί, πάνω από το Χριστό:

Σον Ιορδανοπόταμον ο ουρανόν ενοίεν
και τ’ Αεφώς άμον πουλίν, σον Χριστόν εκατήβεν


Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά έθιμα των Ποντιακών Φώτων ήταν το μνημόσυνο των νεκρών που γινόταν την Παραμονή της γιορτής των Θεοφανείων. Σε κάθε σπίτι άναβαν τόσα κεριά, όσα ήταν τα μέλη της οικογένειας που είχαν εκδημήσει και ένα για εκείνον τον ξένο που δεν είχε κανέναν σ’ αυτόν τον κόσμο!

Για να μην ξεχνούν οι νεότεροι το χρέος τους στους παλιότερους, έγκαιρα τους μάθαιναν ένα τετράστιχο με τις βασικές επιθυμίες των τεθνεώτων:

Τα Φώτα θέλω το κερί μ’
και Των Ψυχών κοκκία (κόλυβα)...
και την Μεγάλ’ Παρασκευήν
έναν μαντήλιν δάκραι!


Στη Σάντα, που την αποτελούσαν επτά ενορίες γι’ αυτό και ονομαζόταν και «Επτάκοσμος», τα Θεοφάνεια, η πρωτότοκος κόρη ζύμωνε την «Αλυκόν πίταν» από καλαμποκίσιο αλεύρι. Το βράδυ πριν κοιμηθούν έτρωγαν από την αλμυρή πίτα και έπεφταν για ύπνο. Κομμάτια της οποίας οι ανύπαντρες έβαζαν κάτω από το μαξιλάρι τους, για να δουν ποιον θα παντρευτούν!

Κατά τη διάρκεια του ύπνου, λογικό ήταν ότι θα διψάσουν! Γι αυτό υπήρχε και το σχετικό δίστιχο:

Ναϊλί εμέν’ ντό έπαθα με τ’ αλυκόν την πίταν,
κανείς νερόν ΄κι εδέκε με, εκάγα όλεν τη νύχτα!

Εάν έβλεπαν κάποιον στο όνειρο τους να τις δίνει νερό, αυτός θα ήταν ο μελλοντικός τους σύζυγος. Ήταν φυσικό να δουν αυτόν που συμπαθούσαν ή και να μη δουν κανέναν! Το πρωί αντάμωναν και η κάθε μια έλεγε το όνειρο που είδε ή δεν είδε... και έκαναν τα σχόλια τους. Μερικές τύχαινε στ’ αλήθεια να πραγματοποιηθεί από σύμπτωση το όνειρο, γι αυτό και τα κορίτσια πίστευαν στη μαντική ιδιότητα της πίτας.


Τέλος την ημέρα των Θεοφανείων, με τον μεγάλο Αγιασμό, ράντιζαν και τα σπαρτά. Την ημέρα αυτή τα πίζηλα εξαφανίζονταν με τον Αγιασμό των υδάτων, για να επιστρέψουν και πάλι τα επόμενα Χριστούγεννα.
 

Μάθε Ποντιακά

Τιδέν - Τίποτα

https://www.lelevose.gr/inner.php/ajax
Παρακαλώ περιμένετε...

Super Gastronom - Μεγάλη ποικιλία σε Ρώσικα προϊόντα

Αλουμινοκατασκευές - Κουφώματα Αλουμινίου στη Θεσσαλονίκη

Life-Events.gr

Ακουστικά βαρηκοϊας και βοηθήματα

Επισκέπτες Online

Έχουμε online 101 επισκέπτες και 0 μέλη.