Έντονες συζητήσεις και σφοδρές αντιδράσεις έχουν προκληθεί το τελευταίο διάστημα γύρω από τη ραγδαία εξέλιξη της τεχνολογίας και την ολοένα αυξανόμενη διείσδυση της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) στην Ποντιακή μουσική σκηνή.
Ήρθε η ώρα να προστατεύσουμε την πολιτιστική μας κληρονομιά, από τις πλαστικές – ψηφιακές απομιμήσεις
Γεμίσαμε ψεύτικα «Ποντιακά» τραγούδια
Η ραγδαία εξέλιξη της τεχνολογίας φέρνει την ανθρωπότητα μπροστά σε πρωτόγνωρες προκλήσεις, και ο χώρος της τέχνης δεν θα μπορούσε να μείνει ανεπηρέαστος. Η επέλαση της Τεχνητής Νοημοσύνης στη μουσική βιομηχανία χτυπά πλέον την πόρτα και της παράδοσης μας.
Γεμίσαμε ψεύτικα «Ποντιακά» τραγούδια, φτιαγμένα από αλγορίθμους, τα οποία κατακλύζουν το διαδίκτυο, στερούμενα κάθε επαφής με την Ποντιακή λύρα, την Ποντιακή διάλεκτο και την Ποντιακή ψυχή. Την ίδια ώρα, οι Πόντιοι καλλιτέχνες δίνουν αγώνα επιβίωσης με ελάχιστη στήριξη.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) έχει εισβάλει για τα καλά στη μουσική βιομηχανία, γεννώντας μια έντονη αντιπαράθεση: πρόκειται για μια σπουδαία ευκαιρία εκδημοκρατισμού της δημιουργίας ή για την απόλυτη καταστροφή της αυθεντικής καλλιτεχνικής έκφρασης;
Όταν η συζήτηση μεταφέρεται στον ευαίσθητο χώρο της παραδοσιακής μουσικής, η απάντηση τείνει επικίνδυνα προς τη δεύτερη εκδοχή.
Η ψευδαίσθηση της παράδοσης
Το τελευταίο διάστημα παρατηρείται ένα ιδιαίτερα ανησυχητικό φαινόμενο στο διαδίκτυο, το οποίο τείνει να λάβει ανεξέλεγκτες διαστάσεις. Δεκάδες «τραγούδια» που έχουν δημιουργηθεί εξ ολοκλήρου από προγράμματα Τεχνητής Νοημοσύνης, πλασάρονται απροκάλυπτα ως «παραδοσιακά».
Κι αυτό δεν αφορά μόνο τα Ποντιακά! Ανάλογες πρόχειρες ψηφιακές απόπειρες έχουν αρχίσει να κάνουν την εμφάνισή τους και για άλλα είδη της πλούσιας Ελληνικής μουσικής παράδοσης, όπως τα Θρακιώτικα, τα Κρητικά, τα Νησιώτικα κ.α..
Η πραγματικότητα, όμως, είναι τελείως διαφορετική. Αυτά τα τεχνητά κατασκευάσματα δεν έχουν καμία απολύτως σχέση με το αυθεντικό παραδοσιακό τραγούδι, τις ρίζες, τα τοπικά βιώματα και την ιδιαίτερη αισθητική του.
Η Ποντιακή μουσική δεν είναι απλώς ένας συνδυασμός ήχων. Είναι ο κεμεντζές (ποντιακή λύρα), το νταούλι, ο ιδιαίτερος ρυθμός, η Ποντιακή διάλεκτος με τους ιδιωματισμούς της και πάνω από όλα, το βίωμα και η ψυχή του λαού μας.
Τα εν λόγω δημιουργήματα, της τεχνητής νοημοσύνης, στερούνται οποιασδήποτε επαφής με τα παραδοσιακά μουσικά όργανα και τη γλώσσα μας & αποτελούν φθηνές ψηφιακές απομιμήσεις που προσβάλλουν την ιστορία μας.
Η απαξίωση των αυθεντικών καλλιτεχνών
Το πιο απογοητευτικό στοιχείο αυτής της κατάστασης είναι η στάση των ίδιων των ακροατών – θεατών. Καθώς υπάρχει μια τεράστια αντίφαση στη συμπεριφορά της κοινότητας.
Παρατηρείται το εξής παράδοξο: ψηφιακά δημιουργήματα μηδενικής καλλιτεχνικής αξίας συγκεντρώνουν χιλιάδες προβολές στο διαδίκτυο, την ίδια ώρα που οι αυθεντικοί καλλιτέχνες, που μοχθούν για να καταγράψουν και να παρουσιάσουν καθαρά παραδοσιακά κομμάτια, έρχονται αντιμέτωποι με την αδιαφορία, λαμβάνοντας ελάχιστη έως μηδαμινή ανταπόκριση.
Επίσης, συχνά βλέπουμε το κοινό να εξοργίζεται και να ασκεί σκληρή κριτική όταν ένας καλλιτέχνης τολμά να πειραματιστεί με διασκευές ή να παίξει κάτι που ξεφεύγει ελάχιστα από τα αυστηρά όρια του «παραδοσιακού». Ωστόσο, απέναντι σε αυτά τα εντελώς ξένα κατασκευάσματα, τα οποία δεν πλησιάζουν ούτε στο ελάχιστο το Ποντιακό ηχόχρωμα, επικρατεί μια ανεξήγητη σιωπή ή ακόμα και αποδοχή.
Το αποτέλεσμα προκαλεί μόνο ντροπή!
Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η αυθεντική Ποντιακή κληρονομιά κινδυνεύει να θαφτεί κάτω από τόνους ψηφιακών σκουπιδιών. Ένας ξένος ακροατής ή ένας νέος άνθρωπος που δεν έχει βαθιά γνώση των ακουσμάτων μας, μπορεί εύκολα να θεωρήσει ότι αυτός ο πλαστικός, ψηφιακός ήχος αποτελεί το παραδοσιακό μας ιδίωμα.
Τεχνητή Νοημοσύνη: Καταστροφή ή εργαλείο;
Σε παγκόσμιο επίπεδο, η μουσική κοινότητα κρούει τον κώδωνα του κινδύνου. Πολλοί κάνουν λόγο για την επερχόμενη «καταστροφή της τέχνης», καθώς η μηχανική παραγωγή απειλεί να αντικαταστήσει τον ανθρώπινο παράγοντα, οδηγώντας σε πνευματικά δικαιώματα – φαντάσματα και στην πλήρη αποσύνθεση της μουσικής βιομηχανίας.
Για την παραδοσιακή μουσική, η απάντηση είναι ξεκάθαρη: Η παράδοση δεν είναι ένα στατικό σύνολο δεδομένων που μπορεί να αναλύσει και να αναπαράγει ένας αλγόριθμος. Είναι ζωντανός οργανισμός, είναι μνήμη, πόνος, ξεριζωμός και χαρά. Στοιχεία που μόνο η ανθρώπινη ψυχή μπορεί να γεννήσει και να μεταδώσει.
Οφείλουμε, ως Πόντιοι, να γυρίσουμε την πλάτη στα ψηφιακά υποκατάστατα και να στηρίξουμε έμπρακτα τους ανθρώπους που κρατούν τη λύρα και το τραγούδι μας ζωντανό, με το δικό τους μεράκι και ιδρώτα.
⤷ Η Παρέσα και η Τεχνητή Νοημοσύνη
Υ.Γ.: Θα μπορούσαμε εύκολα να παραθέσουμε στο τέλος αυτού του άρθρου συγκεκριμένους συνδέσμους ή παραδείγματα από αυτά τα υποτιθέμενα «ποντιακά» δημιουργήματα της Τεχνητής Νοημοσύνης, για να τεκμηριώσουμε το μέγεθος της αλλοίωσης. Επιλέγουμε όμως συνειδητά να μην το πράξουμε. Δεν πρόκειται να τους κάνουμε τη χάρη.